Drukuj Powrót do artykułu

Chochołów na Podhalu: 172. rocznica powstania pod dowództwem księdza

22.02.2018 , jg, Chochołów, 22-02-2018 Ⓒ ℗

172 lata temu w Chochołowie koło Czarnego Dunajca na Podhalu rozpoczęło się powstanie chłopów przeciw władzom austriackim. Na czele zrywu stanął ks. Józef Leopold Kmietowicz, wikary z Chochołowa. W Chochłowie odbyły się wydarzenia upamiętniające to wydarzenie historyczne.

21 lutego 1846 roku w Chochołowie doszło do niezwykłego wydarzenia. Górale z Chochołowa, Cichego, Dzianisza, Witowa i okolic pod przywództwem Jana Kantego Andrusikiewicza, miejscowego nauczyciela i organisty oraz wikarego ks. Józefa Leopolda Kmietowicza wystąpili zbrojnie przeciw władzom austriackim.

W obchodach upamiętniających powstanie chochołowskie wzięło udział wielu mieszkańców Chochołowa i okolicznych miejscowości, a także goście. Swoją obecnością uroczystości uświetnił Piotr Nowacki – doradca prezydenta RP Andrzeja Dudy.

Uroczystość jubileuszową rozpoczęła msza św. w miejscowym kościele odprawiona przez ks. dziekana dekanatu Czarny Dunajec Krzysztofa Kocota, który wygłosił okolicznościową homilię. Liturgię sprawowali także księża pracujący w Chochołowie – ks. Władysław Kos i ks. Stanisław Syc.

Obecni byli także parlamentarzyści, władze samorządowe różnego szczebla. Nie zabrakło przedstawicieli straży granicznej, Związku Podhalan, wielu instytucji i stowarzyszeń, szkół i pocztów sztandarowych. W obchodach udział wzięli potomkowie Jana Kantego Andrusikiewicza, przywódcy Powstania Chochołowskiego.

Po nabożeństwie złożono hołd Powstańcom Chochołowskim, składając symboliczne wiązanki kwiatów pod pomnikiem im poświęconym, zlokalizowanym tuż przed świątynią.

Na placu przykościelnym zaprezentowana została rekonstrukcja historyczna Powstania Chochołowskiego autorstwa Stanisława Apostoła i Adama Błaszczyka, którzy wcielili się w role ks. Józefa Leopolda Kmietowicza i Jana Kantego Andrusikiewicza. Towarzyszyli im mieszkańcy Chochołowa i okolicznych miejscowości oraz członkowie grup rekonstrukcji historycznych Kędzierzyna-Koźla i Waksmundu. Wprowadzenia do widowiska dokonała prof. Anna Mlekodaj z Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu, która omówiła przyczyny wybuchu góralskiego „Poruseństwa” w Chochołowie.

Po widowiskowej inscenizacji wszyscy obecni udali się do Szkoły Podstawowej w Chochołowie na wspólny poczęstunek w gronie potomków Powstańców Chochołowskich.

Powstanie Chochołowskie wybuchło na skutek włączenia się górali w powstanie przeciwko zaborcy austriackiemu. Konspiratorzy, którzy docierali na Podhale, nawiązali kontakt z miejscowymi działaczami narodowymi: wikarym z Chochołowa – ks. Józefem Leopoldem Kmietowiczem, poważanym we wsi nauczycielem i organistą Janem Kantym Andrusikiewiczem, ks. Michałem Głowackim z Poronina i wikarym z Szaflar ks. Michałem Janiczkiem. Prowadzili oni akcję agitacyjną na terenie Podhala i budzili w góralach niepodległościowego ducha.

W nocy z 21 na 22 lutego chłopi z Chochołowa i okolicznych wsi pod wodzą Andrusikiewicza i weterana Powstania Listopadowego Wojciecha Lebiockiego napadli na koszary straży skarbowej w Suchej Górze. Skonfiskowali broń i 600 guldenów, zrzucono z budynku orła cesarskiego i zniszczono słup graniczny. W niedzielę 22 lutego ks. Kmietowicz wezwał mieszkańców do przyłączenia się do powstania. Do wieczora zgromadziło się około 500 chłopów z okolicznych wsi. W nocy ruszył na powstańców prowadzony przez komisarza straży granicznej Romualda Fiutowskiego oddział około 20 strażników i 150 chłopów czarnodunajeckich, których atak powstańcy odparli, ale na krótko.

23 lutego do Chochołowa przybyła nowa grupa strażników wraz ze zmuszonymi do walki chłopami z Czarnego Dunajca. Tym razem górale bez pomocy z zewnątrz (powstanie w Krakowie odwołano, o czym wieść nie dotarła na czas na Podhale) musieli się poddać. Władze aresztowały ok. 150 uczestników powstania, wielu trafiło do niewoli.

Wersja do druku
Portal eKAI prezentuje część tekstów publikowanych w płatnym serwisie agencyjnym Katolickiej Agencji Informacyjnej.
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych.