Drukuj Powrót do artykułu

Francja obchodzi stulecie świeckości państwa

10 grudnia 2005 | 13:57 | iw, kg //mr Ⓒ Ⓟ

Przed stu laty Republika Francuska wypowiedziała konkordat ze Stolicą Apostolską i przyjęła ustawę o rozdziale Kościoła od państwa.

9 grudnia 1905 Senat zatwierdził tekst tego dokumentu, który wszedł w życie 1 stycznia następnego roku, zapoczątkowując oficjalnie świeckość dawnej “Pierwszej Córy Kościoła”, jak niegdyś ją nazywano. Francja stała się tym samym formalnie pierwszym krajem laickim w Europie.
Ustawa nie była bynajmniej jakimś nagle powstałym zbiorem przepisów czy owocem czyjejś chorobliwej obsesji antykościelnej, ale stanowiła uwieńczenie wieloletniej, a nawet ponad stuletniej walki nie tyle o świeckość państwa, ile raczej o maksymalne wyparcie wiary z życia codziennego i publicznego narodu.
Początki tej walki i takiej postawy kół rządzących Francją sięgają co najmniej rewolucji zapoczątkowanej symbolicznie zburzeniem Bastylii 14 lipca 1789, która z kolei była zarzewiem długotrwałego zamętu i krwawego terroru w tym kraju i która ogromnie osłabiła jego pozycję w Europie i na świecie.
Jednym z pretekstów do wprowadzenia świeckości państwa stała się sprawa Alfreda Dreyfusa – oficera armii francuskiej żydowskiego pochodzenia, niesłusznie oskarżonego o szpiegostwo, przy czym miejscowa lewica oskarżała katolicką prawicę o udział w tej kampanii. Mimo szybkiej rehabilitacji samego zainteresowanego, sprawy zaszły tak daleko, że środowiska lewicowo-masońskie uznały, że można przejść do ataku.
W 1904 r. parlamentarna większość republikańsko-socjalistyczna uchwaliła ustawę odsuwającą zakony od nauczania w szkołach. Rok później, 20 kwietnia, deputowany socjalistyczny Aristide Briand zgłosił pod obrady parlamentu ustawę o laickości państwa. Jej zwolennicy nie kryli, że jej celem było przede wszystkim ograniczenie wpływów Kościoła katolickiego. Najwięcej emocji budził artykuł 4 w sprawie upaństwowienia dóbr kościelnych.
Po pięciu dniach zaciekłych dyskusji i walk słownych, artykuł ten przegłosowano dzięki antyklerykalnej większości w parlamencie. Całą ustawę Parlament przyjął 3 lipca 1905 (341 głosów za i 233 przeciw); Senat zatwierdził ją 9 grudnia tegoż roku 179 głosami za przy 103 przeciw.
Przyjęcie ustawy nie zakończyło walki Kościoła o odzyskanie swojej pozycji. Przez kraj przetoczyła się fala zamieszek, a Pius X encykliką “Vehementer Nos” z 11 lutego 1906 ostro potępił francuski model świeckości państwa. Hierarchia francuska zaakceptowała ustawę dopiero w 1924 roku.
Obecnie zasada ta jest jednym z głównych filarów, na których opiera się republika i nikt nie ośmiela się jej podważać. Kościół potrafił dostosować się do tej sytuacji i wypracował w ciągu minionych dziesięcioleci całkiem udany sposób współżycia z władzami państwowymi i samorządowymi.
Ostatnio jednak we Francji rozpoczęła się nowa ogólnokrajowa debata o pilnej potrzebie uwspółcześnienia wzorca świeckości państwa. Miejscowi politycy nie kryją, że główną przyczyną nowych dyskusji stały się coraz bardziej nabrzmiałe problemy związane z integracją w laickim państwie wyznawców islamu.

Drogi Czytelniku,
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.
Wersja do druku
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Możesz określić warunki przechowywania cookies na Twoim urządzeniu za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.
Administratorem danych osobowych użytkowników Serwisu jest Katolicka Agencja Informacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KAI). Dane osobowe przetwarzamy m.in. w celu wykonania umowy pomiędzy KAI a użytkownikiem Serwisu, wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze, a także w celach kontaktowych i marketingowych. Masz prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu, a także prawo do przenoszenia danych. Szczegóły w naszej Polityce prywatności.