Drukuj Powrót do artykułu

Jędrzejów: Marsz i Księga Pamięci na zakończenie Tygodnia Tolerancji i Dialogu Kulturowego

17 września 2018 | 08:23 | dziar | Jędrzejów Ⓒ Ⓟ

Pokojowy Marsz Pamięci ulicami dawnego getta, prezentacja Księgi Pamięci jędrzejowskich Żydów, wspomnienia i koncerty w Muzeum im. Przypkowskich zakończyły trwający od 10 września Tydzień Tolerancji i Dialogu Kulturowego, dedykowany dawnej społeczności żydowskiej. Mieszkańcy Jędrzejowa licznie stawili się na obchodach – dzisiaj przypada 76. rocznica likwidacji getta w Jędrzejowie.

Uczestnicy marszu pamięci z białymi goździkami w dłoniach przeszli ulicami dawnego getta, podczas postojów słuchając fragmentów listu Janiny Bassat – urodzonej w 1939 r. obecnie mieszkanki Australii, której rodzina mieszkała od pokoleń w Jędrzejowie.

Podczas spotkania w Muzeum im. Przypkowskich dyrektor Jan Przypkowski przypomniał kontakty miejscowych Żydów z jego dziadem – Feliksem, założycielem słynnego muzeum, który m.in. przechowywał pamiątki żydowskich sąsiadów zamkniętych w getcie.

– Diaspora żydowska w Polsce odcisnęła swoje piętno w naszym kraju w sposób gigantyczny – mówił burmistrz Jędrzejowa Marcin Piszczek, dziękując judaistce Klaudii Kwiecińskiej za inicjatywę zorganizowania Tygodnia Tolerancji i przypominanie tego tematu w Jędrzejowie oraz włączanie w te działania wielu środowisk.

Za szczególnie cenne burmistrz i zebrani goście uznali będące w toku tłumaczenie z języka hebrajskiego i opracowanie Księgi Pamięci jędrzejowskich Żydów, czego podjęła się Klaudia Kwiecińska. Dokonała ona także prezentacji i specyfiki Księgi, będącej bezcennym źródłem wiedzy o jędrzejowskim sztetlu.

Uczestnicy wydarzenia obejrzeli także film „Nasi sąsiedzi” przygotowany przez uczniów pod kierunkiem prof. Jana Giemzy oraz wysłuchali Koncertu Pamięci.

W poprzednich dniach w ramach Tygodnia studenci judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzili warsztaty dla młodzieży w I LO im. M. Reja, w czwartek 14 września odbyło się porządkowanie cmentarza żydowskiego i czyszczenie niektórych macew, w co m.in. zaangażowała się, jak informuje Klaudia Kwiecińska – siostra Natana.

Organizatorem wydarzenia były jędrzejowskie instytucje: Urząd Miejski, Państwowe Muzeum im. Przypkowskich, I LO im. Mikołaja Reja oraz Zespół Szkół w Jędrzejowie.

16 września to rocznica deportacji jędrzejowskich Żydów z getta.

Początki osadnictwa żydowskiego w Jędrzejowie były skromne. W połowie XIX wieku Żydzi stanowili 2,6 proc. mieszkańców. Jednakże liczba starozakonnych w mieście sukcesywnie rosła. Wraz z reorganizacją administracyjną (od 1866 Jędrzejów był powiatem) – w mieście nastąpił intensywny rozwój gospodarczy i ekonomiczny. Gmina żydowska ostatecznie ukonstytuowała się w 1875 r. Tym samym Jędrzejów stał się trzecim okręgiem bożniczym w okolicy, obok wodzisławskiego i sobkowskiego. Dom modlitwy, zwany także bożniczką Wygnańskiego, został utworzony na posesji rodziny Wygnańskiego.

W 1881 r. Żydzi stanowili ok. 15 proc. społeczności miasteczka. W 1934 r. w Jędrzejowie gmina liczyła 5440 osób – swym zasięgiem obejmowała Sobków, Przesław, Mierzwin, Brzegi. W 1939 r. mieszkało na terenie powiatu 9513 Żydów – w tym na terenie Jędrzejowa mieszkało około 3-4 tys. osób. Liczby te ulegały ciągłym rotacjom w zależności od wysiedleń Żydów z okolicznych miast lub ich zagłady w obozach koncentracyjnych. Liczba Żydów wzrosła ponownie w 1942 r. – z 3520 w marcu do 6 tys. we wrześniu, wskutek przymusowych przesiedleń.

Niemcy utworzyli getto w 1942 r. Jego likwidacja nastąpiła 16 września 1942 r., w 1943 zlikwidowano tzw. małe getto. Z ponad 4 tys. członków żydowskiej społeczności miasta, wojnę przeżyło tylko 80 osób.

Wersja do druku

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Możesz określić warunki przechowywania cookies na Twoim urządzeniu za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.
Administratorem danych osobowych użytkowników Serwisu jest Katolicka Agencja Informacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KAI). Dane osobowe przetwarzamy m.in. w celu wykonania umowy pomiędzy KAI a użytkownikiem Serwisu, wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze, a także w celach kontaktowych i marketingowych. Masz prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu, a także prawo do przenoszenia danych. Szczegóły w naszej Polityce prywatności.