Drukuj Powrót do artykułu

Polskie cmentarze

02 listopada 2019 | 00:05 | ZCK Kraków, archwwa, lk, eg / hsz | Szczecin Ⓒ Ⓟ

Sample Fot. Adrian Grycuk

Dzień Zaduszny to czas odwiedzania cmentarzy i modlitwy za zmarłych. W poniższym artykule przedstawiamy najważniejsze informacje o wybranych polskich cmentarzach

Cmentarz Powązkowski w Warszawie- miejsce pochówku wielu zasłużonych Polaków

Cmentarz Powązkowski w Warszawie to jedna z największych, najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych polskich nekropolii. Wśród około miliona pochowanych na niej osób jest bardzo wielu znanych i zasłużonych Polaków i Polek.

Cmentarz został założony 4 listopada 1790 r. na działce podarowanej przez szlachecką rodzinę Szymanowskich (Korwin-Szymanowscy), wywodzącą się z Mazowsza. Poświęcono go 20 maja 1792 i początkowo zajmował powierzchnię ok. 2-2,5 ha.

W 1792 ukończono tam budowę kościoła św. Karola Boromeusza, ufundowanego przez duchowieństwo warszawskie, a zaprojektowanego przez Dominika Merliniego. Jeszcze przed poświęceniem cmentarza wystawiono tam również tzw. katakumby.

Cmentarz był wielokrotnie powiększany i dziś zajmuje powierzchnię 43 ha, nieco tylko mniejszą niż Państwo Watykańskie (44 ha).

W czasie II wojny światowej sama nekropolia nie ucierpiała zbytnio, ale pod koniec wojny spłonął kościół i zabudowania kancelarii (m.in. archiwum cmentarne). Jeszcze w czasie okupacji na terenie cmentarza działała Armia Krajowa – były tu składy broni, odbywały się wykłady wojskowe, tędy też szły transporty żywności do getta warszawskiego.

Wśród ok. 1 miliona osób pochowanych na Powązkach jest bardzo wielu znanych i zasłużonych Polaków i Polek, w tym żołnierze powstań narodowych od insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego, działacze niepodległościowi, wybitni pisarze, poeci, uczeni, artyści, myśliciele, lekarze, prawnicy, duchowni.

Na Powązkach pochowani są m.in. Hugo Kołłątaj, Stanisław Konarski, Bolesław Prus, Jan Nowak-Jeziorański, Irena Sendlerowa, Gustaw Holoubek, Witold Lutosławski czy Edward Rydz-Śmigły.

Część z wybitnych Polaków spoczęła w założonej w 1925 r. Alei Zasłużonych. Po 1945 w budynku katakumb zorganizowano mauzoleum, gdzie złożono prochy zamordowanych w obozach koncentracyjnych.

Opiekę nad nekropolią sprawuje Kuria Metropolitalna Warszawska. Rolę opiekuna społecznego pełni Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa. Cały teren cmentarza jest objęty ścisłą ochroną konserwatorską.

W lipcu 2014 cmentarz, razem z pięcioma innymi nekropoliami tworzącymi zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na Powązkach, został uznany za pomnik historii.

Sam cmentarz został wpisany do rejestru zabytków w 1965 r., ale nie uchroniło to pomników i kaplic przed dewastacją i niszczeniem. Ponadto w 2012 runął ceglany mur oddzielający Stare Powązki od cmentarza żydowskiego na Woli. Zniszczeniu uległo około 70 nagrobków.

Obecnie prace nad rewaloryzacją zabytkowych nagrobków będą łatwiejsze. Miasto zakończyło inwentaryzację wszystkich obiektów na cmentarzu. Zinwentaryzowane dane o nagrobkach i pomnikach są bardzo szczegółowe. Określone jest ich miejsce na terenie cmentarza. Wykonane jest zdjęcie i opis, spisana inskrypcja, określony rodzaj materiału z jakiego został wykonany, ewentualne zagrożenia (np. przez korzenie drzew) oraz stopień zachowania.

Wszystkie informacje przeniesiono do systemu komputerowego i stworzono mapę. Dzięki zainstalowaniu w nim łatwej w obsłudze wyszukiwarki, możliwe jest odnalezienie poszukiwanego nagrobka (a jest ich ok. 70 tys.) oraz ustalenie miejsca jego położenia.

Cmentarz na Rossie – jedna z najważniejszych polskich nekropolii

Cmentarz na Rossie w Wilnie to druga po warszawskich Powązkach największa nekropolia sławnych Polaków, jedna z najważniejszych narodowych nekropolii. Na Rossie pochowanych jest około 20 tys. osób. Znajduje się tam m.in. grób matki Józefa Piłsudskiego i urna z sercem marszałka, a także mogiły Joachima Lelewela i Euzebiusza Słowackiego – ojca Juliusza oraz żołnierzy AK poległych w 1944 r. podczas operacji wojskowej „Ostra Brama”.

W skład cmentarza wchodzą Stara Rossa (1769 r.), Nowa Rossa (1847 r.) oraz Cmentarz Wojskowy z 1920 r. i Mauzoleum Matka i Serce Syna (1936 r.), gdzie pochowana jest Maria z Bilewiczów Piłsudska oraz serce jej syna – Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Pierwsze informacje na temat pochówków w tym miejscu pochodzą z XV w., z czasów masowego rozprzestrzeniania się śmiertelnych chorób zakaźnych. W XVIII w. mieszkańcy Wilna byli grzebani na cmentarzu parafialnym przy kościele św. Józefa i św. Nikodema, jednak w II poł. XVIII w. cmentarz ten był już bardzo zaniedbany, a ponadto przeszkadzał w dalszej rozbudowie miasta. W 1783 r. wydano zatem decyzję o przeznaczeniu części cmentarza pod budowę.

Według niektórych źródeł cmentarz założony został w 1769 r. i powstał jako pierwsza nekropolia Wilna nie leżąca bezpośrednio przy kościele. Niektórzy historycy kwestionują jednak tę datę uważając, że jest to literówka i sugerują, że cmentarz powstał w roku 1796. Mógłby na to wskazywać rok poświęcenia cmentarza – 1801. Cmentarzem opiekowali się jezuici z kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego. Według źródeł z tego okresu, cmentarz nazywany był “Misjonarskim” lub “na Rossie”.

Na początku XIX w. okazało się, że cmentarz wymaga powiększenia. Proboszcz parafii opiekującej się nim nabył część ziemi, która obejmowała dolinkę i wzgórze, które nazwane zostało później Górką Literacką. Obszar cmentarza powiększył się niemal dwukrotnie – do 6,2 ha. Misjonarze zbudowali przy bramie mały szpital, który służył jako przytułek dla starszych, schorowanych mieszkańców.

W kolejnych latach wybudowano murowane katakumby. Przechowywano tam zwykle zasłużonych dla miasta i zamożnych mieszkańców. W 1850 r. przy cmentarzu postawiono neogotycką murowaną kaplicę. Podczas powstania na Litwie, w roku 1863 powstańcy ukrywali broń na cmentarzu na Rossie. Obok kaplicy wybudowano drewnianą dzwonnicę, która w 1888 została przebudowana na murowaną. Jej fundatorem był lekarz Hilary Raduszkiewicz, a projektantem i budowniczym architekt Julian Januszewski.

Część Starej Rossy stanowi także niewielki Cmentarz Wojskowy, który powstał w 1920 r. Znajduje się tu grób matki Józefa Piłsudskiego – Marii z Bilewiczów Piłsudskiej, który jest miejscem pochówku kryształowej urny z sercem Józefa Piłsudskiego. Piłsudski sam wybrał to miejsce na pochówek, co ogłosił siedem lat przed swoją śmiercią. Na nagrobku znajduje się granitowa płyta oszlifowana przez Bolesława Sypniewskiego, na której znajduje się słynny napis: “Matka i serce syna”.

Od 1990 r. konserwacją zabytkowych nagrobków zajmuje się miejscowy Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą. Wiele nagrobków znajduje się w bardzo złym stanie. Od 1999 r. na poznańskich cmentarzach przeprowadzana jest 1 listopada kwesta na renowację wileńskiej Rossy. Co roku udaje się zebrać kilkadziesiąt tysięcy zł, łącznie było to już ponad 500 tys. zł.

Cmentarz Rakowicki – najstarsza nekropolia Krakowa

Cmentarz Rakowicki to najstarsza nekropolia Krakowa, założona w latach 1801-1802 a otwarta rok później. Miejscem najczęściej na niej odwiedzanym jest grób rodziców papieża Jana Pawła II, ale pochowani są tam także m.in. Jan Matejko, Wisława Szymborska czy Marek Grechuta.

Cmentarz Rakowicki został założony na terenie podmiejskiego wówczas folwarku Bosackiego, w związku z wydanym zakazem pochówków na dotychczas istniejących cmentarzach przykościelnych w obrębie miasta. Teren wykupiły od zakonu Karmelitów Bosych władze austriackie, a koszt urządzenia cmentarza pokryło miasto Kraków i okoliczne gminy.

Nazwa cmentarza pochodzi od nazwy drogi (obecnie ulicy Rakowickiej) wiodącej do odległej o 2 km wsi Rakowice. Nekropolia była kilkakrotnie powiększana (w 1863, 1885 i 1933 r.), a w jej obręb włączono także założony w pobliżu w 1920 r. cmentarz wojskowy.

Najstarsza część Cmentarza Rakowickiego została rozplanowana w 1839 r. przez znanego architekta Karola Kremera, jako charakterystyczny plan bramy – symbol przejścia od doczesności do wieczności. W centralnym punkcie tego właśnie założenia wzniesiono w latach 1861-62 r. kaplicę (na miejscu wówczas istniejącej drewnianej) pw. Zmartwychwstania Chrystusa Pana, ufundowaną, a później ofiarowaną miastu przez rodzinę bankierów krakowskich – Ludwika i Annę Helclów.

Nekropolia jest miejscem pochówku krakowian, zarówno zwykłych obywateli miasta, jak i tych zasłużonych: twórców kultury, naukowców, przedstawicieli znanych rodów, działaczy niepodległościowych, politycznych i społecznych, uczestników ruchów niepodległościowych, powstań, obu wojen światowych.

Cmentarz Rakowicki jako pomnik kultury narodowej, miejsce spoczynku wielu zasłużonych osób, a także wartościowy zespół zabytków sztuki nagrobnej, został w 1976 r. decyzją Urzędu Miasta Krakowa wpisany do rejestru zabytków.

Część nagrobków jest dziełem znanych architektów, m.in. Teofila Żebrawskiego, Feliksa Księżarskiego, Sławomira Odrzywolskiego, Jakuba Szczepkowskiego, a także rzeźbiarzy: Tadeusza Błotnickiego, Wacława Szymanowskiego i Karola Hukana.

Cmentarz zajmuje powierzchnię prawie 42,18 ha, której znajduje się ok. 75 tys. grobów. Wojskowa część cmentarza przy ul. Prandoty została utworzona w 1920 r. na terenie dawnego placu ćwiczeń saperów jako prostokąt podzielony na 10 kwater. Pierwszymi chowanymi tu osobami byli zmarli w wyniku ran lub chorób żołnierze i oficerowie Wojska Polskiego i członkowie ich rodzin.

Znajduje się tam m.in. pomnik żołnierzy Armii Kraków tu pochowanych. Pomnik odsłonięto w 1990 r., trzy lata później złożono przy nim 52 urny z ziemią z pól bitewnych Armii Kraków oraz z Katynia, Ostaszkowa i Miednoje. Odrębne kwatery mają tutaj żołnierze niemieccy. Krakowską młodzież, poległą w latach 1914-1920 upamiętnia pomnik wystawiony w 1926 r. Własną kwaterę mają także żołnierze Armii Czerwonej. Przeniesiono do niej w 1997 r. groby spod Barbakanu. Prostotą założenia wyróżnia się tutaj kwatera lotników brytyjskich.

Miejscem najczęściej odwiedzanym na Cmentarzu Rakowickim jest grób rodziców papieża Jana Pawła II – Emilii z Kaczorowskich i Karola Wojtyły oraz brata papieża – Edmunda Wojtyły. Pobyty Jana Pawła II na tym cmentarzu i jego modlitwę przy grobie najbliższych upamiętnia odsłonięty w dniu 9 kwietnia 2005 r. pomnik autorstwa prof. Czesława Dźwigaja. Pomnik odlany w brązie, przedstawia Jana Pawła II z dłońmi trzymającymi różaniec wspartymi na klęczniku.

Na Cmentarzu Rakowickim spoczywają także m.in. Jan Matejko, Marek Grechuta, Lucjan Rydel, Jerzy Bińczycki, Wisława Szymborska czy Helena Modrzejewska.

Cmentarz Wolski – od ubogiej ludności do mogił powstańczych

Cmentarz Wolski powstał w 1854 roku, należał do parafii św. Stanisława BM. Od chwili założenia przeznaczony był dla okolicznej, przeważnie ubogiej ludności. Spoczywają tam obecnie m.in. powstańcy warszawscy i zwykli mieszkańcy stolicy zamordowani przez Niemców w sierpniu 1944 r.

Cmentarz Wolski powstał w 1854 roku, należał do parafii św. Stanisława BM. Od chwili założenia przeznaczony był dla okolicznej, przeważnie ubogiej ludności. Nowa nekropolia powstała w związku z zaanektowaniem kościoła św. Wawrzyńca na cerkiew prawowsławną i urządzeniem w jego otoczeniu prawosławnego cmentarza. Z biegiem lat cmentarz był powiększany, by ostatecznie osiągnąć powierzchnię 12 ha.

W 1918 r. z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Woli na cmentarzu powstał pomnik upamiętniający poległych w I wojnie światowej. Spoczywają tam też Obrońcy Warszawy z 1939 r. i zwykli mieszkańcy stolicy zamordowani przez Niemców w sierpniu 1944 r. podczas tzw. rzezi Woli na początku powstania warszawskiego.

Na cmentarzu znajdują się m.in. zbiorowe mogiły Sióstr Benedyktynek-Samarytanek Krzyża Chrystusowego zamordowanych 5 sierpnia 1944 w w Szpitalu św. Łazarza oraz Symboliczne groby 30 redemptorystów zamordowanych w powstaniu warszawskim.

Nekropolia mieści także mogiły samych powstańców oraz żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego, którzy polegli podczas walk o Warszawę w 1945 r.

W latach 1960-1991 Cmentarzem Wolskim zarządzało Miasto Stołeczne Warszawa. W 1991 r. nekropolia wróciła pod zarząd Kościoła. Na terenie Cmentarza znajduje się kościół pod wezwaniem św. Grzegorza Wielkiego. Został on zbudowany w latach 1962 – 1965 dla potrzeb liturgii pogrzebowych.

Na Cmentarzu Wolskim pochowanych jest wiele znanych postaci życia publicznego, ludzi kultury, naukowców, duchownych i wojskowych, m.in. aktora Wiesława Drzewicza, poetki Joanny Kulmowej, kawalera Virtuti Militari i żołnierza AK Mikołaja Bałysza ps. “Zagłoba”.

Cmentarz Żołnierzy Włoskich w Warszawie

Cmentarz Żołnierzy Włoskich, zlokalizowany przy ul. Marymonckiej, w sąsiedztwie Lasu Bielańskiego, został założony w 1926 roku przez rząd włoski. Spoczywają na nim ciała 868 poległych w I wojnie światowej i 1415 poległych w II wojnie światowej lub zamordowanych w hitlerowskich obozach jenieckich i koncentracyjnych. Ich ekshumowane prochy złożono na cmentarzu w latach 1957-1967.

Na cmentarzu pochowano m.in. pięciu włoskich generałów zamordowanych 25 stycznia 1945 w Kuźnicy Żelichowskiej przez oddział Waffen-SS.

Na końcu alejki prowadzącej od wejścia w głąb cmentarza znajduje się ołtarz z krzyżem, a po jego prawej i lewej stronie dwa białe mury, na których wyryto (w języku włoskim) napisy: „Pamiętajcie i wspominajcie nasze poświęcenie” oraz „Włochy swoim poległym, którzy spoczywają w ziemi polskiej”.

Niewielką nekropolią opiekuje się ambasada Republiki Włoskiej w Polsce. Cmentarz można zwiedzać od godz. 10.00 do zmroku.

Płock – najstarsza nekropolia w Polsce

Jedną z najczęściej odwiedzanych nekropolii w Płocku w listopadzie jest jest powstały w 1780 roku tzw. stary cmentarz, usytuowany między ulicami Kazimierza Wielkiego i Aleją Floriana Kobylińskiego. Cmentarz ten jest o 20 lat starszy od Cmentarza Rakowickiego w Krakowie i o 10 lat starszy od warszawskich Powązek. Znajdują się na nim nagrobki wielu zasłużonych dla historii miasta płocczan.

Płocka nekropolia usytuowana jest w najstarszej części Płocka, miedzy ulicą Kazimierza Wielkiego a Aleją, obecnie zajmuje powierzchnię około 3 ha. Miejscem tym administruje obecnie Kuria Diecezjalna Płocka.

„Stary cmentarz” powstał w 1780 roku, na przedmieściach miasta, a w 1820 r. jego teren otoczono murem. Jest on o 20 lat starszy od Cmentarza Rakowickiego w Krakowie i o 10 lat starszy od warszawskich Powązek. Początkowo usytuowanie cmentarza w takim miejscu budziło sprzeciw płocczan, jednak ówczesne prawo zakazywało grzebania zmarłych przy kościołach w miastach.

Najpierw zostało na nim pochowanych troje dzieci. Potem miejsce wiecznego spoczynku zaczęli także znajdować wybitni obywatele miasta: adwokaci, rejenci, nauczyciele, sędziowie, urzędnicy, lekarze i kupcy.

Na początku XIX w. na cmentarzu stanął mały, drewniany kościół pw. św. Katarzyny, jednak 100 lat później został on rozebrany. Po 1945 r. ograniczono liczbę pochówków tej zabytkowej nekropolii, z czasem cmentarz zamknięto, a znaczna część nagrobków uległa zniszczeniu.

W 2000 r. Stowarzyszenie „Starówka Płocka” zainaugurowała w mieście akcję renowacji zapomnianej nekropolii i zaczęto zbierać środki na ten cel. „Stary cmentarz” został uporządkowany, za pieniądze zbierane podczas kwest w kolejnych latach odnowiono część zabytkowych pomników i nagrobków (z około 230 do dziś przetrwało 50). Najstarszy zachowany nagrobek, to miejsce pochówku zmarłej w 1828 r. podkomorzyny zakroczymskiej Teresy z Krajewskich Rodzickiej. Został on odrestaurowany w 2001 r.

Poza tym na „starym cmentarzu” znajduje się grób zmarłego w 1841 r. płk Jana Gugenmusa, żołnierza Legionów Dąbrowskiego i armii księcia Józefa Poniatowskiego, odznaczonego Legią Honorową i złotym krzyżem Virtuti Militari, syna nadwornego zegarmistrza ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Płocczanie mogą też modlić się przy grobie rodziny Pestugia, płockich kupców z XIX w., pochodzących z włoskiej Lombardii. Rodzina Pestugia, której pomnik nagrobny powstał w 1865 r., zaliczała się do najbardziej zamożnych na północnym Mazowszu. Poza tym wierni chętnie zatrzymują się przy zbiorowej mogile powstańców styczniowych z 1863 r.

Na przełomie XX i XXI wieku na nekropolii otwarto dla pochówków nowe kwatery. Pochowano tam m.in. uprowadzonego i zamordowanego przez porywaczy w 2003 r. Krzysztofa Olewnika. Również na „starym cmentarzu” usytuowano w 2013 r. Grób Dziecka Nienarodzonego.

Płocka zabytkowa nekropolia stanowi unikalny zespół w skali kraju, ze względu na wartość artystyczną i historyczną. Wciąż wymaga jednak pilnej interwencji służb konserwatorskich, co pozwoliłoby ocalić najpiękniejsze nagrobki.

„Stary cmentarz” sąsiaduje z 6-hektarowym cmentarzem rzymskokatolickim przy ul. Kobylińskiego, założonym około 1870 r., gdzie także w ostatnich latach, dzięki akcji Stowarzyszenia „Starówka Płocka” zabytkowe nagrobki i pomniki są poddawane renowacji i konserwacji.

Oba najstarsze płockie cmentarze są najczęściej odwiedzanymi miejscami w uroczystość Wszystkich Świętych i w Dzień Zaduszny.

Cmentarz Centralny w Szczecinie- największa nekropolia w Polsce

Powstały w 1900 roku Cmentarz Centralny w Szczecinie to największa nekropolia w Polsce, a trzecia w Europie – po Hamburgu i Wiedniu. Zajmuje powierzchnię 172 ha. Uznawana jest dziś za wybitne dzieło architektury krajobrazu.

Cmentarz Centralny w Szczecinie założono na bazie niewielkiego cmentarza wojskowego z okresu wojny francusko-pruskiej w 1870-1871 r. Cmentarz wojskowy zlokalizowany był w okolicy obecnej drugiej bramy przy ul. Ku Słońcu. Reliktem tamtych czasów jest żelazny krzyż z 1873 r.

Decyzję o budowie cmentarza podjęto w listopadzie 1899 r. Na realizację przedsięwzięcia wytyczono tereny na skrzyżowaniu dróg do Berlina i Neubrandenburga. Budowę nekropolii rozpoczęto w lutym 1900 r. i w tym samym okresie podjęto pierwsze nasadzenia drzew i krzewów. Autorem planu generalnego rozplanowania cmentarza i budowli był architekt miejski Wilhelm Meyer-Schwartau.

Otwarcia cmentarza dokonano 6 grudnia 1900 r. Pierwszym dyrektorem nekropolii został Georg Hannig, projektant rozbudowy nekropolii w latach 20 XX w. Hannig miał ambicję stworzenia nie tylko cmentarza, ale i miejsca przyciągającego swoją architekturą i bogactwem zieleni. W pierwszych latach funkcjonowania wysokość nagrobków była ściśle regulowana, istniał zakaz ich przyozdabiania gipsowymi i metalowymi elementami. Groby, którymi przez dwa lata nikt się nie opiekował – likwidowano. Rozbudowę cmentarza kontynuował następny dyrektor Franz Herbert.

W 1925 r. do kaplicy głównej dobudowano krematorium, choć już wcześniej – po uchwalonej w Prusach w 1911 r. ustawy zezwalającej na kremację – zaczęły się pojawiać groby urnowe. Działające do 1944 r. krematorium uruchomiono ponownie w 2004 r.

Na cmentarzu spotkać można kilka wyjątkowych dla mieszkańców miasta miejsc pamięci. Jest m.in. pomnik „Tym, którzy nie wrócili z morza” w kształcie pokładu okrętu zalewanego wodą, 241 tabliczkami z nazwiskami zaginionych marynarzy i nazwami statków.

Na cmentarzu pochowano wielu znakomitych mieszkańców Szczecina żyjących w pierwszej połowie XX w., m.in. wieloletniego burmistrza z lat 1878-1907 Hermanna Hakena z małżonką, twórcę świetności portowego Szczecina z przełomu stulecia i badacza dziejów Szczecina i Pomorza Hugo Lemckego, którego grób zachował się do dziś. Znajdują się tu także grobowce znanych szczecińskich rodzin kupieckich i przemysłowców: Kisslingów, Papenbroków i Meisnerów.

Cmentarz Centralny w Szczecinie to trzecia co do wielkości po założonej w 1877 r. Ohlsdorfer Friedhof w Hamburgu (200 ha) i Wiener Zentralfriedhof we Wiedniu (198 ha) nekropolia w Europie. Ma powierzchnię 172,2 ha. Długość alei parkowych wynosi 12 km, bocznych – 60 km. Na cmentarzu rośnie 360 gatunków drzew i krzewów, w tym 54 rzadkie.

Od otwarcia do pierwszych lat XXI wieku na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie pochowano ponad 300 tys. zmarłych. Cmentarz wyposażony jest w wirtualną wyszukiwarkę miejsc pochówku od roku 1945.

Wersja do druku

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Możesz określić warunki przechowywania cookies na Twoim urządzeniu za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.
Administratorem danych osobowych użytkowników Serwisu jest Katolicka Agencja Informacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KAI). Dane osobowe przetwarzamy m.in. w celu wykonania umowy pomiędzy KAI a użytkownikiem Serwisu, wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze, a także w celach kontaktowych i marketingowych. Masz prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu, a także prawo do przenoszenia danych. Szczegóły w naszej Polityce prywatności.