Drukuj Powrót do artykułu

Zmarł Janusz Zabłocki, znany działacz katolicki

14 marca 2014 | 12:12 | lk, mp, tk / pm Ⓒ Ⓟ

Zmarł Janusz Zabłocki, jeden z najbardziej znanych działaczy katolickich w Polsce okresu powojennego. Wraz z Tadeuszem Mazowieckim współtworzył miesięcznik “Więź”.

Do jego szczególnych zasług należała promocja społecznego nauczania Kościoła oraz chrześcijańsko-demokratycznego nurtu politycznego. Miał 88 lat.

Urodzony w 1926 r. w Grodzisku Mazowieckim, Zabłocki od najmłodszych lat związany był ze środowiskiem harcerskim. Podczas wojny działał w Szarych Szeregach (pseudonim “Pionier”) i w Armii Krajowej, biorąc udział bezpośrednio w walkach jako dowódca oddziału. Po wojnie wraz ze swym oddziałem powrócił do konspiracji pod pseudonimem “Jan Grabowski”. Jesienią 1945 r. podjął studia na Wydziale Prawa w Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W latach 1950-1955 – po wyjściu z konspiracji – działał w Stowarzyszeniu PAX, w 1955 r. popadł w konflikt z Bolesławem Piaseckim i został zawieszony w prawach członkowskich. We wrześniu 1955 r. wspólnie z Tadeuszem Mazowieckim opuścił PAX w ramach tzw. “frondy”.

Od 1961 r. wewnątrz grupy “frondystów”, zwłaszcza między Zabłockim a Tadeuszem Mazowieckim, zaczął narastać spór, skutkiem czego ich drogi zdecydowanie się rozeszły.

Po audiencji z 4 maja 1962 r. Zabłocki nawiązuje bezpośrednie osobiste kontakty z kardynałem Stefanem Wyszyńskim, Prymasem Polski, które będą trwały nieprzerwanie aż do jego śmierci. “Właśnie stosunek do Prymasa Polski i jego linii duszpasterskiej obrony Kościoła i narodu był jedną z głównych przyczyn rosnących rozbieżności między mną i Tadeuszem Mazowieckim oraz innymi działaczami ruchu ” – wyjaśniał Zabłocki w swoich “Dziennikach”.

Od 1965 r. wchodzi w skład 5-osobowego koła poselskiego “Znak”. W kwietniu 1967 r. – w wyniku długotrwałego sporu wewnętrznego w “Więzi” i całym ruchu “Znak”, gdzie coraz wyraźniej rysują się dwie odmienne orientacje – Zabłocki tworzy nowe środowisko w ruchu “Znak”, a mianowicie Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Warszawie i redakcji “Więzi” (ODiSS). Zadaniem ośrodka jest studiowanie i upowszechnianie posoborowej katolickiej myśli społecznej, a pierwszym dziełem jego książka “Kościół i świat współczesny”. W dwa lata później ODISS uzyskuje samodzielność prawno-organizacyjną.

Równocześnie Zabłocki zacieśnia swoje kontakty i współpracę z emigracyjnym Stronnictwem Pracy w Rzymie, na czele którego stoją Karol Popiel i Konrad Sieniewicz.

Zakreślony perspektywicznie program ODiSS – stwierdza Zabłocki – zawierał w sobie trzy kontrowersyjne dla polityki władz PRL postulaty, a mianowicie: współdziałanie z Prymasem Polski, kard. Stefanem Wyszyńskim; odbudowa zniszczonego przez komunistów po wojnie katolicyzmu społecznego w Polsce; tworzenie przesłanek dla reaktywowania w przyszłości w kraju stronnictwa chrześcijańsko-demokratycznego.

W 1976 r. w warszawskim KIK i w całym ruchu “Znak” dochodzi do głębokiego kryzysu wewnętrznego, w wyniku czego Zabłocki, wraz z większą grupą działaczy, występuje z szeregów KIK. Wspólnie z nimi i we współdziałaniu z nowym Kołem Poselskim “Znak”, w którym grupa Zabłockiego uzyskuje większość, zakłada w lipcu 1976 r. Polski Klub Inteligencji Katolickiej (1976 – 1981), którego prezesem jest Konstanty Łubieński, a po jego śmierci od listopada 1977 r. sam Zabłocki.

Po sierpniu 1980 r. i powstaniu dzięki “Solidarności” warunków ku temu, Zabłocki zainicjował powołanie ogólnokrajowego stowarzyszenia Polski Związek Katolicko-Społeczny. Koło Poselskie PZKS jako jedyne ugrupowanie w Sejmie odmówiło aprobaty dekretów stanu wojennego, wstrzymując się po sejmowym wystąpieniu Zabłockiego od głosu (25 stycznia 1982 r).

Chociaż PZKS weszło do Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego (formacja ta zastąpiła w 1982 r. dawny Front Jedności Narodu), domagało się w dalszym ciągu reaktywowania zawieszonych związków zawodowych, a gdy to nie następuje, koło otwarcie opowiedziało się i głosowało przeciw delegalizacji “Solidarności” (8 października 1982 r.).

Zabłocki był też założycielem utworzonego w tym samym czasie tygodnika społecznego “Ład” i jego redaktorem naczelnym (od listopada 1980 do listopada 1981), a następnie przewodniczącym jego kolegium redakcyjnego (1981 – 1984 i 1987 – 1995).

W rezultacie trwającej ponad rok – a inspirowanej bezpośrednio przez SB – walki wewnątrz PZKS Zabłocki został w marcu 1984 r. zawieszony w prawach członka PZKS i prezesa jego Zarządu Krajowego i odsunięty od wpływu na dalszą drogę tej organizacji. Po zakończeniu zaś w sierpniu 1985 r. kadencji Sejmu zostaje mu zamknięta możliwość dalszego kandydowania, a tym samym obecności w oficjalnym życiu publicznym PRL.

W początkach 1989 r. środowisko ODiSS, nie biorąc udziału w obradach Okrągłego Stołu, przystąpiło do wznowienia w kraju Stronnictwa Pracy. W wyborach 4 czerwca 1989 r. Zabłocki startował jako kandydat niezależny Klubu Chrześcijańsko-Demokratycznego w okręgu Warszawa – Południe. Podobnie jak wszyscy kandydaci niezależni w tych wyborach, nie uzyskuje mandatu poselskiego. 28 kwietnia 1990 r. odbył się III Kongres Stronnictwa Pracy, po którym Zabłocki nie wszedł do nowych władz.

Drogi Czytelniku,
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.
Wersja do druku
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Możesz określić warunki przechowywania cookies na Twoim urządzeniu za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.
Administratorem danych osobowych użytkowników Serwisu jest Katolicka Agencja Informacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KAI). Dane osobowe przetwarzamy m.in. w celu wykonania umowy pomiędzy KAI a użytkownikiem Serwisu, wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze, a także w celach kontaktowych i marketingowych. Masz prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu, a także prawo do przenoszenia danych. Szczegóły w naszej Polityce prywatności.